Το ελαιόλαδο εύκολο θύμα των απατεώνων

Λόγω ανυπαρξίας πολιτικής και μηχα·νισμών ελέγχου.
Τα τελευταία περιστατικά επιβεβαιώνουν ότι οι έλεγχοι στην Ελλάδα
μπορούν να χαρακτηριστούν επιεικώς... ανεπαρκείς.

Η ιστορία με την εισαγωγή ελαιόλαδου από τη Γερμανία και τις υποψίες για
νοθεία που εκφράζουν παράγοντες του αγροτικού χώρου, φέρνει για μια ακόμη
φορά στην επιφάνεια το τεράστιο πρόβλημα που αντιμετωπίζει το πολύτιμο αυτό
μεσογειακό προϊόν. Και το χαρακτηρίζουμε έτσι όχι μόνον επειδή… είναι
μεσογειακό προϊόν το ελαιόλαδο, αλλά γιατί και η νοθεία έχει μεσογειακά
χαρακτηριστικά.
Τα τελευταία περιστατικά είναι πολύ χαρακτηριστικά της έκτασης και της
πολυμορφίας που έχει η υπόθεση αυτή, για την οποία οι έλεγχοι στην Ελλάδα
μπορούν να χαρακτηριστούν επιεικώς... ανεπαρκείς. Βεβαίως χρειάζεται ένας
διαχωρισμός ανάμεσα στις έννοιες απάτη, νοθεία και... επικίνδυνο τρόφιμο,
γιατί πολλές φορές δημιουργείται σύγχυση την οποία πληρώνει το ίδιο το
ελαιόλαδο, με πτώση της ζήτησης έστω και προσωρινή.
Η πλέον εκτεταμένη πάντως μορφή απάτης ήταν μέχρι πρότινος η απόσμηση του
ελαιόλαδου έτσι ώστε να εμφανίζεται ως έξτρα παρθένο. Εδώ η χημεία έδωσε
τη λύση, παρά τις αντιδράσεις των Ισπανών: Η δοκιμασία των αλκυλεστέρων ως
βασικού στοιχείου ταυτοποίησης του ελαιόλαδου μπορεί να σταματήσει την
κομπίνα της απόσμησης, υπό την προϋπόθεση όμως ότι θα γίνονται οι
απαραίτητοι έλεγχοι.

Η ΑΠΟΣΜΗΣΗ
Τέτοιοι έλεγχοι γίνονται στην Ιταλία, όπως μας πληροφορεί από την ιστοσελίδα
του ο συμπατριώτης και φίλος Θαν. Μαυρούλης που έγραφε πριν από λίγες
ημέρες με βάση ιταλικά δημοσιεύματα:

«Το τμήμα της ιταλικής χωροφυλακής κάτω από την Διεύθυνση του ιταλικού
υπουργείου Αγροτικών Πολιτικών κατάσχεσε 9 τόνους έξτρα παρθένου
προερχόμενου από την Ισπανία και την Ελλάδα. Το ελαιόλαδο βρισκόταν σε
μια ελαιουργική εταιρεία στο Φορλί η οποία είχε εισαγάγει λάδι από την
Ισπανία και την Ελλάδα και το είχε αναμείξει προορίζοντάς το στον τομέα
των εστιατορίων. Από τις εργαστηριακές αναλύσεις του Εποπτικού Κέντρου
Ελέγχου της Ποιότητας και Καταστολής των Νοθειών αποδείχτηκε ότι επρόκειτο
για αποσμημένο ελαιόλαδο, έξω από τα καθορισμένα από τον ευρωπαϊκό κανονισμό όρια αλκυλεστέρων, κι επομένως μη εμπορεύσιμο σαν έξτρα παρθένο.
Αναφερόμενος στο επεισόδιο ο Ιταλός υπουργός Γεωργίας υπογράμμισε ότι
“είναι πρωταρχικής σημασίας η συνέχιση των ελέγχων οι οποίοι καθιστούν πιο
διαφανή την αγορά. Δεν πρέπει μόνο να προστατεύσουμε τους καταναλωτές αλλά
και να εμποδίσουμε τον αθέμιτο ανταγωνισμό σε βάρος των συνεπών και τίμιων
παραγωγών“».

Φυσικά όταν το ελαιόλαδο εισάγεται και από την Ελλάδα, είναι εξαιρετικά
αφελές να πιστεύει κανένας ότι ο κομπιναδόρος μοιράζει αποσμημένο
ελαιόλαδο μόνον στην Ιταλία και όχι στην ίδια τη χώρα μας.
Πλην όμως εδώ δεν υπάρχουν έλεγχοι, ούτε κέντρα καταπολέμησης της νοθείας,
και ως εκ τούτου αυτές οι κομπίνες (και άλλες ακόμη) βρίσκουν πολύ πιο
πρόσφορο έδαφος.

ΤΑ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΑ
Οι Ιταλοί όμως δεν περιορίζονται μόνο σε ελέγχους σαν αυτούς που αναφέραμε,
αλλά γίνονται πολύ πιο ουσιαστικοί και πρακτικοί. Απόδειξη ένα άλλο
κείμενο από ιταλική εφημερίδα που είχε αναρτήσει πριν από λί-
γες ημέρες ο κ. Μαυρούλης:

«Υστερα από την διαπίστωση ότι σε πολλά ιταλικά εστιατόρια και πιτσαρίες
συχνά προσφέρεται στην πελατεία εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο το οποίο
όμως είναι σπορέλαιο χρωματισμένο με χλωροφύλλη, χωρίς την ένδειξη του
τυποποιητή στον περιέκτη, το οποίο προσφέρεται σε επιτραπέζιους περιέκτες
χωρίς ετικέτα, κι αυτό μάλιστα σε μια περίοδο με υψηλό τουρισμό όπως το
καλοκαίρι, το ιταλικό υπουργείο Γεωργίας για να καταπολεμήσει αυτό το
φαινόμενο απάτης του καταναλωτή, οργάνωσε μια καμπάνια εντατικών ελέγχων
του Κεντρικού Οργανισμού Καταστολής των Νοθειών που άρχισε στις 18 του
Ιούλη και θα τελειώσει στις 16 Σεπτέμβρη.
Στόχος της καμπάνιας η επίβλεψη του κυκλώματος προμήθειας, ο έλεγχος της
ποιότητας του προτεινόμενου ελαιόλαδου και η προσφορά του στην πελατεία μόνον
σε περιέκτες με ετικέτα. Στα 400 προϊόντα που ελέγχθηκαν το πρώτο δεκαήμερο
διαπιστώθηκαν καμιά δεκαριά δείγματα με ανωμαλίες».

Οι συγκρίσεις με την Ελλάδα και το τι ακριβώς συμβαίνει εδώ...μάλλον δεν
χρειάζονται, γιατί δεν αναγράφεται ούτε στους τιμοκαταλόγους το ελαιόλαδο που
χρησιμοποιείται στην κάθε κουζίνα, έτσι όπως επιβάλλει η σχετική αγορανομική
διάταξη.

ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ
Και για να έρθουμε στα δικά μας, θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι το ζήτημα με
τα κόλπα στην Κρήτη (αυτό δεν σημαίνει πως συμβαίνει μόνον εκεί) έχει ανοίξει
από το τέλος Ιουλίου με ανάρτηση στην ιστοσελίδα
Agrotypos στην οποία αναφέρο-
νταν τα εξής:
«Ερευνα για “ελληνοποίηση“ ποσότητας 1.077.995 κιλών ελαιόλαδου που πωλούνται
ως κρητικό “εξαιρετικό παρθένο“ και κρητικό “παρθένο ελαιόλαδο“ σε μεγάλες
αλυσίδες σούπερ μάρκετ, πραγματοποιεί το Σώμα Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος.
Η καταγγελία έγινε από τους υπαλλήλους της Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας
και Κτηνιατρικής της Περιφέρειας Κρήτης (πρώην Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης
της Νομαρχίας Χανίων). Και ενώ συμβαίνουν αυτά και έγινε “σεισμός“ από το
σκάνδαλο στο νησί, από την πλευρά του το ΥΠΑΑΤ μέχρι στιγμής παραμένει απλός
θεατής και τηρεί “σιγή ιχθύος“.
Ομως στην ΚΥΑ (αρ. φύλλου 2026), στο άρθρο 9 παράγραφος 3, τονίζεται ότι
μετά από καταγγελία υπηρεσίας του ευρύτερου δημόσιου τομέα για νοθεία στο
ελαιόλαδο, θα πρέπει να είχε πραγματοποιήσει έκτακτους έλεγχους τριμελής
επιτροπή, η οποία συγκροτείται με απόφαση του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης
και Τροφίμων και απαρτίζεται από έναν υπάλληλο της Δ/νσης ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, έναν υπάλληλο του Ενιαίου Φορέα Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ), με τους αναπληρωτές τους, και έναν εκπρόσωπο της Υπηρεσίας Ειδικών Ελέγχων, ο οποίος ορίζεται με απόφαση του υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών με τον αναπληρωτή του.

Το παιχνίδι είναι γνωστό εδώ και καιρό και δεν συμβαίνει μόνο στα Χανιά.
Οι παραγωγοί φαίνεται να πουλάνε με υψηλές τιμές και εισπράττουν το 11%
της επιστροφής ΦΠΑ, και τα ελαιοτριβεία βάζουν περισσότερες ποσότητες
και “βαφτίζουν“ τα εισαγόμενα λάδια σαν ελληνικά. Στο έγγραφο του
αντιπεριφερειάρχη Χανίων, Απόστολου Βουλγαράκη, που εστάλη στο Σώμα Δίωξης
Οικονομικού Εγκλήματος, στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και στην
Επιτροπή Ανταγωνισμού, αναφέρεται ότι η ποσότητα αυτή είχε πληρωθεί στους
παραγωγούς με τιμή 2,92 έως 2,95 ευρώ το κιλό, την εποχή που οι τιμές
κυμαίνονταν από 1,80 έως 2,20 το κιλό, δηλαδή στα τέλη του 2010 και στις
αρχές του 2011. Αρα το ελαιοτριβείο πλήρωνε τους πα- ραγωγούς έως και 1,20
ευρώ το κιλό περισσότερο από την τρέχουσα τιμή.
Πάντως το θέμα πάει για “θάψιμο“ επειδή οι συγκεκριμένες εταιρείες που
εμπλέκονται στη νοθεία είναι αρκετά δυνατές στην τοπική κοινωνία».
Με δεδομένο αυτό το δημοσίευμα, δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι την υπόθεση
της εισαγωγής ελαιόλαδου από τη Γερμανία τη ψάχνει ο εισαγγελέας Χανίων,
με την ελπίδα ότι κάποια στιγμή μπορεί να βρεθεί άκρη.
Τα όσα συμβαίνουν στην Ευρώπη φυσικά ωχριούν μπροστά σε εκείνα που γίνονται
στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, όπου σύμφωνα και με τα όσα είδαν το φως
της δημοσιότητας μέσα στο καλοκαίρι, νοθεία και απάτη πάνε σύννεφο - χωρίς
να ενδια φέρεται ουσιαστικά κανένας, πέρα από κάποιες βουλευτικές ερωτήσεις
και αόριστες υπουργικές απαντήσεις που ξεχνιούνται μετά την πρώτη... ταραχή
των αποκαλύψεων.

Είναι όμως φανερό ότι χωρίς αλλαγή πολιτικής στο θέμα της νοθείας και της
απάτης, χωρίς ισχυρούς μηχανισμούς ελέγχου και χωρίς πολιτική βούληση να
τελειώσει μια και καλή αυτή η ιστορία, το ελαιόλαδο θα είναι το μόνιμο
και εύκολο θύμα των απατεώνων.

Ηλίας Μπιτσάνης

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ 19.09.2011