Χρειάζεται στροφή στην ελαιοκομική πολιτική της ΕΕ.

οι ισπανοί συνειδητοποιούν ότι η υπερπαραγωγή έχει γίνει δομικό πρόβλημα και πρέπει να αντιμετωπισθεί με άλλα μέσα από την ΚΑΠ...

Η ελαιοκομική περίοδος 2010-2011 που έκλεισε  στις 30 Σεπτέμβρη έπληξε
αμείλικτα για τέταρτη κατά σειρά χρονιά το εισόδημα των παραγωγών
ιδιαίτερα  των δυο πλεονασματικών ελαιοπαραγωγικών ευρωπαϊκών χωρών:
της Ισπανίας και της Ελλάδας. Χώρες όπου οι τιμές στον παραγωγό
καθ’ όλη την διάρκεια του έτους έμειναν καθηλωμένες σε επίπεδα που
δεν κάλυπταν το κόστος παραγωγής ακόμη κι αν προστεθούν σ’ αυτές και
οι επιδοτήσεις. Ενώ στην Ελλάδα  η περίοδος έκλεισε ουσιαστικά με
τιμές μόλις κατά το 2% μεγαλύτερες από εκείνες του τέλους Σεπτεμβρίου
2010 στην Σπάρτη και στην Κρήτη και κατά το 0,4% στην Καλαμάτα, στην
Ισπανία τουναντίον η περίοδος έκλεισε με  τιμές ακόμη πιο χαμηλές,
5-6%, σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Τελείως διαφορετική η κατάσταση στην Ιταλία, χώρα ελλειμματική και
ισχυρά  εισαγωγικό-εξαγωγική, όπου καθ’ όλη την διάρκεια του έτους
η διαφορά των τιμών στην παραγωγή, ακόμη και στις πιο ελαιοπαραγωγικές
Περιφέρειές της,  κινήθηκαν σε ένα επίπεδο σημαντικά πιο ψηλότερο
από την συνηθισμένη διαφορά που τις χωρίζει από κείνες της ελληνικές
και τις ισπανικές. Τόσο, που οι τιμές του εξτραπαρθένου  της Απουλίας
ανέβηκαν σχεδόν στα 4 €/κιλό (3,95) τον Μάη ενώ στα τέλη Σεπτέμβρη
οι μέση τιμή Ιταλίας του εξτραπαρθένου  ήταν υψηλότερη κατά το 20,9%.
από εκείνη της ίδιας περιόδου του 2010. Η φετινή αυτή εξέλιξη των
τιμών στην Ιταλία είναι αποτέλεσμα μιας σειράς παραγόντων: η σχετική
πτώση της παραγωγής το 2010-2011, μια δυνατή πολιτική της ποιότητας
σε όλη σχεδόν την αγροτοβιομηχανικής αλυσίδας της χώρας (made in Italy)
και ίσως και το ξεπέρασμα του σοκ που υπέστη ο ιταλικός ελαιοκομικός
τομέας με την αγορά  από τους ισπανούς των πιο σημαντικών ιταλικών
ελαιουργικών βιομηχανιών.H καθήλωση των τιμών στην Ισπανία σε επίπεδα μόλις λίγο μεγαλύτερα
από τα όρια ενεργοποίησης της ιδιωτικής αποθεματοποίησης (όρια που
η ΕΕ δεν ενημερώνει ίσως για να περιορίσει  τις ισχυρά επεκτατικές
τάσεις του τομέα) οδήγησε τους ισπανούς παραγωγούς σε μια σειρά
διαμαρτυρίες. Η αύξηση των αποθεμάτων, η πτώση της εσωτερικής
κατανάλωσης και η σχετική εξασθένιση της εξαγωγικής τάσης συνέβαλαν
στην περαιτέρω πτώση των τιμών κάτω από τις οριακές τιμές του
ευρωπαϊκού μηχανισμού της ιδιωτικής αποθεματοποίησης της μεγαλύτερης
ποσοτικά τυπολογίας ισπανικού λαδιού: του παρθένου ελαιολάδου. Έτσι
η Κομισιόν τις παραμονές της νέας συγκομιδής ενεργοποίησε, κάτω από
αίτηση της Ισπανίας, την ιδιωτική αποθεματοποίηση για 100.000 τόνους, 
για 6 μήνες. Η ενέργεια αυτή δεν φαίνεται, από τις αντιδράσεις των
αγροτικών συνδικάτων, να έχει την συγκατάβαση του αγροτικού κόσμου
εφόσον το λάδι αυτό θα επιστρέψει στην αγορά στο τέλος της ισπανικής
συγκομιδής. Η  κατάσταση αυτή ανησυχεί τους παραγωγούς και ο αναβρασμός
συνεχίζεται ένδειξη ότι οι ισπανοί συνειδητοποιούν ότι η υπερπαραγωγή
έχει γίνει δομικό πρόβλημα και πρέπει να αντιμετωπισθεί με άλλα μέσα
από την ΚΑΠ.  Οι δε δηλώσεις του Επιτρόπου Γεωργίας , Ciolos, που
υπόσχεται ότι  θα παρουσιάσει γρήγορα προτάσεις αντιμετώπισης των
προβλημάτων του τομέα μεσο-μακροπρόθεσμου βεληνεκούς επιβεβαιώνουναυτή
την διαπίστωση.
Σε πρόσφατο άρθρο  το  EL PAIS χαρακτηρίζει τους ισπανικούς ελαιώνες
«σαν μια απέραντη θάλασσα λαδιού, κι όχι σχεδία» που λίγες εβδομάδες
πριν την νέα συγκομιδή άφησε τις αποθήκες γεμάτες  με «περίπου μισό
εκατομμύριο τόνους αποθέματα- 26% περισσότερο από τον μέσον όρο της
τελευταίας τετραετίας» παρά τις εξαγωγές ρεκόρ και την μικρή αύξηση
της εσωτερικής κατανάλωσης. Η κρίση κατά το ELPAIS οφείλεται στην
«αναντιστοιχία  ανάμεσα σε μια αυξανόμενη προσφορά και σε μια ζήτηση
που αυξάνει λιγότερο». Η αναντιστοιχία αυτή είναι αποτέλεσμα των
υψηλών τιμών που προσφέρονταν μέχρι το 2006 που μαζί με τις επιδοτήσεις
μετέτρεψαν την ελαιοκομία σε μια κερδοφόρα εκμετάλλευση που εκτίναξε
στα ύψη τις τιμές της γεωργικής γης, ανέβασε τις καλλιεργούμενες εκτάσεις
στα 25 εκατομμύρια στρέμματα, διέδωσε την άρδευση με σταγονίδια και την
εντατική δικτυακή καλλιέργεια (τύπο κληματαριά) ανυψώνοντας την
παραγωγικότητα στα 1000 κιλά ελαιοκάρπου το στρέμμα. ΄Ετσι η Ισπανία
πέρασε σε μια δεκαετία από τις 600.000 τόνους παραγωγής στο 1.400.000
τις δυο τελευταίες χρονιές ενώ αναμένεται να επαναληφθεί κι ίσως
ξεπεραστεί και εφέτος. Ενώ στους άλλους πλεοναστικούς γεωργικούς
τομείς, υπογραμμίζει το EL PAIS, η ΕΕ  υιοθέτησε μηχανισμούς
περιορισμού της παραγωγής (γάλα, ζάχαρη, καπνός, βαμβάκι) στην
ελαιοκομία διατήρησε μόνο το μέτρο της ιδιωτικής αποθεματοποίησης
την ενεργοποίηση της οποίας  ζήτησε τώρα η ισπανική βιομηχανία.
Η αποθεματοποίηση όμως αποτελεί απλώς ένα «μπάλωμα» ενώ η αναζήτηση
διεξόδου στην τοποθέτηση όλης αυτής της ποσότητας ελαιολάδου
αποτελεί την κυριότερη πρόκληση για την σημερινή ελαιοκομία.«Οι προβλέψεις για τις τιμές της νέας σοδειάς δεν είναι αισιόδοξες
μπρος σε ένα πιθανό όγκο παραγωγής του 1.400.000 τόνων. Η λύση δεν
περνάει από αποθήκευση αλλά από την πώληση» καταλήγει το έγκυρο
αυτό δημοσιογραφικό όργανο.
Στο μεταξύ κάθε μέρα φθάνουν στη δημοσιότητα εκτιμήσεις αύξησης
της νέας συγκομιδής σε διάφορες ισπανικές περιφέρεις.
Στην λύση αυτού του διλήμματος , υπερπαραγωγή ή όχι, περνάει ο
δρόμος για την υποστήριξη του εισοδήματος των παραγωγών κι όχι
μέσα από την αύξηση της ποσότητας (ανεξάρτητα από την ποιότητα)
σε χαμηλές τιμές. Περιμένουμε να δούμε τι θα βγάλει απ’ το καπέλο
ο επίτροπος γεωργίας Ciolos.

Θανάσης Μαυρούλης

20.10.2011