Στο θετικό το βαρόμετρο στην Ιταλία: αδειάζουν οι αποθήκες.

Ευνοούν την κατάσταση και οι δύσκολίες των κυριότερων

εξωτερικώνανταγωνιστών. Στην αγορά νικά εκείνος που

πόνταρει στην ποιότητα και στον δεσμό με τον γεωγραφικό χώρο.

Με την αρχή του χρόνου το βαρόμετρο δείχνει καλοκαιρία για το
ελαιόλαδο στην Ιταλία. Επί τέλους επανέρχεται μια ενδιαφέρουσα
αύξηση των τιμών σε σχέση με την συμπίεση τους καθ’όλη την
διάρκεια  της περσινής ελαιοκομικής περιόδου.Μια τάση που αφορά
κατά κύριο λόγο την τυπολογία του εξτραπαρθένου από την οποία
όμως ευνοούνται και οι άλλες ποιοτικές κατατηγορίες του πολύτιμου
πράσινου χρυσού.Μια αύξηση σημαντική του σχεδόν μισού ευρώ το
κιλό στις κυριότερες αγορές της Απουλίας και της Καλαυρίας.

Παράλληλα κινείται και η ζήτηση. Σε πολλές ελαιουργικές περιοχές
τα νοικοκυριά, τα ελαιοτριβεία και οι συνεταιρισμοί επισημαίνουν
για την τρέχουσα ελαιοκομική περίοδο 2010-2011  μια σοβαρή
ελάττωση  των αποθεμάτων τους.

Το πιό ενθαρρυντικό στοιχείο δίπλα στην αύξηση των τιμών το
οποίο πλαταίνει λιγάκι το περιθώριο των ελαιουργικών επιχειρήσεων
αποτελείται, επι τέλους, από την επιστροφή στον τομέα του λαδιού
της σχέσης με τους νόμους της οικονομίας και ιδιαίτερα του δεσμού
ανάμεσα στην ζήτηση και στην προσφορά.Πράγματι αντιμετωπίζουμε
σήμερα μια περίοδο παραγωγής και εμπορίας όχι ιδιαίτερα υψηλή
- παρόλες τις καμπάνες που ανήγγηλαν, λίγο πολύ δεμένες με
ιδιαίτρερα συμφέροντα,ρεκόρ της παραγωγής για την φετινή χρονιά
που στην πραγματικότητα έλλειψε.

Σαν αντιστάθμιση, παρά την παγκόσμια οικονομική κρίση, αυξάνει η
η παγκόσμια κατανάλωση του εξτραπαρθένου λαδιού με μπροστάρηδες
τις νέες χώρες κατανάλωσης και ιδιαίτερα της ομάδας των BRIC
(Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία και Κίνα) αλλά και με την σχετική αύξηση
των βορρειο-ευρωπαϊκών και βορρειο-αμερικανικών αγορών.

Το πιο ενδιαφέρον φαινόμενο αποτελείται σήμερρα από την εμφάνιση μιας
σημαντικής διεύρυνσης της διαφοράς ανάμεσα στην τιμή του ιταλικού
και του ισπανικού εξτραπαρθένου.Ένα πραγματικό διπλασίασμα του
ανοίγματος τηςδιχάλας το οποίο προηγουμένως περιοριζόταν στο 0,5
€/κιλό ενώ σήμερα πλησιάζει το ευρώ.
Διαφορά που δε είχε ξαναπαρουσαστεί στο παρελθόν και το οποίο  έχει
την ρίζα του σε τέσσερες βασικές αιτίες:

Η πρώτη συνδεδεμένη με την εφαρμογή του Κανον.ΕΕ 182/09 σχετικού
με την υποχρεωτική ένδειξη στην ετικέτα της προέλευσης της πρώτης
ύλης η οποία ενίσχυσε την αξία του ιταλικού προϊόντος  ενώ συγχρόνως
αφαίρεσε αξία από το ισπανικό.

Η δεύτερη αιτία είναι η δημοσίευση του Κανον. 61/2011 ο οποίος
καθορίζει μια νέα μέθοδο ανάλυσης του ελαιολάδου βασισμένη στην
ανίχνευση των αιθυλεστέρων και των μεθυλεστέρων. Ένα νεωτεριστικό
σύστημα ανάλυσης αποτελεσματικό στην καταπολέμηση των πιο
διαδεδομένων νοθειών: εκείνη του αποσμημένου ελαιόλαδου. Συνήθεια
πολύ διαδεδομένη στα ισπανικά ελαιόλαδα.Οπωσδήποτε οι παράμετροι
της ανίχνευσης έπρεπε να είναι πιο αυστηροί αν γινότανε λιγότερη
κωλυσιέργεια.

Ο τρίτος λόγος αποτελείται από την προσεχτική παρακολούθηση
των αγορών που εξασφάλισε στον τομέα ο Υπουργός Γκαλάν με έναν
ισχυρό συντονισμό των κρατικών οργανισμών ελέγχου από τον
οργανισμό καταστολής των νοθειών, τα ειδικά επ’αυτού τμήματα
της χωροφυλακής, τά τελωνεία, την δασονομία.

Ο τέταρτος λόγος έγκειται στο ότι η Ισπανία γογγύζει κάτω από
απ’το βάρος μιας βαθιάς εσωτερικής κρίσης η οποία ανακλάται στις
διάφορες επιχειρήσεις του τομέα και η οποία στο τμήμα του λαδιού
προκαλεί εκρηκτικές ζημιές. Το μαρτυρεί η διάλυση του ευχάριστου
κλίματος των σχέσεων στο εσωτερκό της Ιβιρικής Διεπαγκελματικής
στην οποία τα μέλη της αγροτικής παραγωγής και των αγροτροφικών
συνεταιρισμών διαφοροποιούν την θέση τους ζητώντας από τις
Βρυξέλλες το άνοιγμα της ιδιωτικής αποθεματοποίησης για να
να αποφύγουν, για μέρος τουλάχιστον  του προϊόντος, τις
σημερινές συνθήκες των τιμών της αγοράς τελείως ασύμφορες
για τους παραγωγούς και τους συνεταιρισμούς τους.

Δυο κορυφαίες προσωπικότητες της αγροτοβιομηχανικής ιβηρικής
αλυσίδας ο Antonio Luque, ηγετικό στέλεχος του συνεταιριστικού
Ομίλου Hojiblanca και ο  Gaspar Vano, διευθυντής του Ομίλου
Interolio Picual, υποστήριξαν πρόσφατα την ανάγκη αναθεώρησης
της πολιτικής της κάθετης σύνδεσης, των τιμών και της
τυπολογίας προϊόντος με την έναρξη συστηματικών ελέγχων στην
αγορά της ποιότητας του προϊόντος. Πρόκειται για μια τοποθέτηση
ολοκληρωτικής αμφισβήτησης του ισπανικου συστήματος
αγροτοβιομηχανικής αλυσίδας.

Η σοβαρή οικονομική κατάσταση αυτής της χώρας ανικατροπτίζεται
και στον Όμιλο SOS ο οποίος κατέχει μεταξύ των άλλων και τις
ιταλικές μάρκες Carapelli, Bertolli και Sasso οι μετοχές του οποίου
Ομίλου ελέγχονται από αρκετές ισπανικές Τράπεζες Αποταμίευσης.
Μια κατάσταση  που θα υποστεί σημαντικές αλλαγές κάτω από την
επίδραση των μέτρων που ετοιμάζει η ισπανική Κυβέρνηση στον
τραπεζιτικό τομέα. Δεν είναι τυχαίο ότι οι μετοχές του SOS στο
χρηματηστήριο της Μαδρίτης υφίσταται σοβαρές δονίσεις και απώλειες
οι οποίες έφτασαν να αγγίξουν και τα 40% το τελευταίο έτος.
Γίνεται κάθε μέρα σαφέστερο πώς τα ινία του SOS θα περάσουν
γρήγορα στα χέρια του ισπανοπορτογαλικού Ebro Foods το οποίο ήδη
κατέχει το 10% του μετοχικού κεφαλαίου του SOS και το οποίο
προτίθεται να επεκτείνει την δραστηριότητά του από το ρύζι
στο ελαιόλαδο
Η συμπίεση των τιμών, που στην Ισπανία σε αντίθεση με την
Ιταλία δεν αυξήθηκαν, και η μεγάλη οικονομική καιχρηματοδοτική
ένταση της χώρας έβαλαν σε δυσκολία τις ελαιουργικές ιβηρικές
επιχειρήσεις. Μια αρνητική συγκύρια η οποία αντανακλάται
σημαντικά στην ποιότητα του προϊόντος που έπεσε
στα πιο χαμηλά επίπεδα των τελευταίων χρόνων.

Το παγκόσμιο σενάριο του ελαιόλαδου χαρακτηρίζεται από
αυξανόμενες πολιτικές και κοινωνικές διαμαρτυρίες σε μερικές
μεσογειακές χώρες όπως η Τυνησία, η Αλγερία, και η Αίγυπτος
οι οποίες έχουν κατακτήσει σημαντικές θέσεις στο διεθνές
εμπόριο του ελαιόλαδου.

Επιστρέφοντας στα δικά μας προβλήματα μας φαίνεται να έχει
ιδιαίτερο  ενδιαφέρον η δημοσίευση των τελευταίων εκτιμήσεων
της Nielsen όσον αφορά τις πωλήσεις του εξτραπαρθένου στην
Μεγάλη Διανομή τροφίμων στην οποία πωλείται το 70%
του συσκευαμένου ελαιόλαδου.

Από τους πίνακες της Nielsen γίνεται εμφανές ότι η κατάκτηση
νέων μερίδων της αγοράς αποτελεί χίμαιρα ακόμη και για τις μάρκες που
κάνουν επιθετικές διαφημιστικές καμπάνιες λίγο πολύ
παρακινούμενες από τις αλυσίδες των πολυκαταστημάτων.Αυτό
σημαίνει ότι το να πωλείς ελαιόλαδο κάτω από το κόστος ή σε 
εξευτελιστικές τιμές είναι ανόφελο όσον αφορά τον όγκο
των πλωλήσεων και του τζίρο αλλα και από την πλευρά κατάκτησης
νέων τμημάτων της αγοράς.

Τα πιο πάνω ισχύουν και για τις μάρκες των Μεγάλων Αλυσίδων
Διανομής(ΜΑΔ), δηλαδή για τα λεγόμετα private label των οποίων
τα ελεγχόμενα ποσοτά της αγοράς, στην περίπτωση του ελαιόλαδου,
είναι στάσιμα.Το φαινόμενο αυτό οφείλεται στην ανάπτυξη του
κανιβαλισμού ανάμεσα στις διαφορες μάρκες συμπεριλαμβανομένων
και αυτών των ΜΑΔ δεδομένου ότι υπάρχει πάντα μια απ’αυτές
σε έκπτωση λόγω διαφήμισης. Μια κατάσταση που δεν πείθει τον
καταναλωτή ο οποίος δεν επιβραβεύει την υποβάθμιση αυτή του
προϊόντος.

Αντιθέτως κερδίζουν τμηματα της αγοράς οι μάρκες που ποντάρουν
σε δυο βασικούς σκοπούς: στην πραγματικά υψηλή ποιότητα του
προϊόντος, ακόμη και οργανοληπτική, και στην δημιουργία αλυσίδας με
τους παραγωγούς. Όπως η επιχείρηση Mataluni της οποίας
επιβραβεύεται η επιλογή  να αγοράζει λάδι 100% ιταλικής
προέλευσης και να συνδεθεί δια μέσου της μαρκας Lupi
αποκλειστικά με το προϊό Ι.Ο.Ο.% Ιταλική  Ποιότητα εφαρμόζοντας
τις προδιαγραφές που προτάθηκαν απο την Εθνική Ένωση
Ελαιοπαραγωγών(Unaprol).
Μια στρατηγική αυτή μου φαίνεται να βρίσκει την συναίνεση και
άλλων εμφιαλωτών οι οποίοι προσεγγίζουν όλο και περισσότερο στην
αντίληψη συμφωνιών της αγριοτοβιομηχανικής αλυσίδας με στόχο την
Ιταλική Υψηλή Ποιότητα.

Η Ιταλία ξαναγίνεται πρωταγωνίστρια στην Ευρώπη και στον
κόσμο με αρκετά προγράμματα προώθησης και επικοινωνιακά για
την ανάπτυξη της κουλτούρας του ελαιόλαδου, της ποιότητας και
της προέλευσης.Είναι το προάγγελμα μιας ανάκαμψης σε σχέση με
το παρελθόν που απομακρύνει τον βαρύ κλίμα πεσιμισμού για να
εισάγει στοιχεία νεωτερισμού, ανταγωνιστικότητας και
επιχειρηνατικού ενθουσιασμού.

Το ίδιο το Υπουργείο εγκρίνοντας στα τέλη του περασμένου
χρόνου το εθνικό ελαιοκομικό πλάνο διέθεσε για τον τομέα
πέντε περίπου εκατομμύρια ευρώ για την τριετία 2011-2013 τα
οπόία προορίζονται για επενδύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη
της ανταγωνιστηκότητας (διευκολύνοντας την προσφυγή στο
κονδύλη εγγύησης του Ismea), την βελτίωση της ποιότητας
ιδιαίτερα τωβ προϊόντων ΠΟΠ-ΠΓΕ και προαγωγής(εξ ολοκλήρου
αφιερωμένη στο ιταλικό προϊόν ανώτερης ποιότητας).
Το κονδύλι αυτό προστίθετα στα προϋπάρχοντα για τα Προγράμματα
αγροτικής ανάπτυξης και για τις συμβολαιακές αγροτοβιομηχανικές
αλυσίδες.

(Ranieri Filo Della Torre) OLIVO ED OLIO. 03.03.2011