ΠΟΠ :Επι τέλους με ανοιχτά χαρτιά

Η ανακοίνωση της ΕΔΟΕΕ (Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελαιολάδου και Ελιάς) σχετικά με την τροποποίηση των προδιαγραφών του Ελαιολάδου ΠΟΠ Καλαμάτα διευρύνει σε εθνικό επίπεδο το ζήτημα των προδιαγραφών των ΠΟΠ-ΠΓΕ ελαιολάδου κι όχι μόνο...

. Κι ουσιαστικά τώρα το παιχνίδι γίνεται με ανοιχτά χαρτιά και ξεσκεπάζει τα όρια της ταχυδακτυλουργικής πολιτικής του Υπουργείου που στην ανακοίνωσή του( μετά την συνάντηση με την επιτροπή της Περιφέρειας Πελοποννήσου που υποστήριζε τον περιορισμό της τυποποίησης στην γεωγραφική ζώνη παραγωγής -νομό Μεσσηνίας) σημείωνε « Το Υπουργείο και η Περιφέρεια θεωρούν ότι η συσκευασία του ΠΟΠ ελαιολάδου πρέπει να γίνεται εντός της περιοχής παραγωγής του ελαιολάδου…. Επειδή ο φάκελος δεν προβλέπει αυτό το σημείο, επισημάνθηκε ότι αποτελεί σημαντική παράλειψη του φορέα (EAΣ Μεσσηνίας, σημ. δική μας) και ζητήθηκε από αυτόν να γίνει προσπάθεια να τεκμηριωθεί η παραπάνω αναγκαιότητα και να συμπληρωθεί σε αυτό το σημείο ο φάκελος» και κατάληγε με την σιβυλλική φράση « Σε κάθε περίπτωση πάντως ο φάκελος θα αποσταλεί στην Επιτροπή στις 16/6/11.» Στην ανακοίνωση αυτή, ως γνωστό, η ΕΑΣ Μεσσηνίας απάντησε ότι «ακολουθεί πιστά τις οδηγίες του αρμόδιου τμήματος του ΥΠΑΑΤ, που νομικά είναι και η αποκλειστική διαχειρίστρια αρχή του φακέλου απέναντι στα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης»

Σ΄ αυτό το πλαίσιο η ΕΔΟΕΕ με την απόφαση του Διοικητικού της Συμβουλίου καλεί το Υπουργείο να ξεπεράσει τις αμφιταλαντεύσεις του ξεπερνώντας κάθε γραφειοκρατικό κώλυμα και να στείλει το φάκελο όπως έχει στο θέμα του περιορισμού της συσκευασίας του προϊόντος στην γεωγραφική ζώνη. Γιατί αυτή ήταν η πάγια θέση της ΕΔΟΕΕ και θεωρείται κεκτημένη (κι αυτό μάλιστα σε μια φάση της ζωής της χώρας που βάζει υπό συζήτηση όλα τα κεκτημένα: μιστούς, συντάξεις, και χρόνια απωλειών των ελαιοκαλλιεργητών), απαιτείται δε από το Υπουργείο χωρίς καμία πρόταση και μάλλον με το σημερινό νομικό πλαίσιο την «εκπόνηση ενός ολοκληρωμένου εθνικού σχεδίου για τα ΠΟΠ/ΠΓΕ με κύριο σκοπό την προστασία τους και ανάπτυξή τους».

Επιμένουμε γύρω από την θέση αυτή της ΕΔΟΕΕ γιατί εκφράζει μια διαδεδομένη διαστρεβλωμένη αντίληψη της φιλοσοφίας των ευρωπαϊκών κανονισμών όσον αφορά τα προϊόντα ελεγχόμενης προέλευσης, η οποία αντίληψη βρίσκει πολλούς οπαδούς στο ελληνικό πολιτικό προσωπικό.

Εκφράζει δε και μια απλοποιημένη ελαιοκομική πολιτική: ενιαίο προϊόν μη διαφοροποιημένο όσο το δυνατό χαμηλότερου κόστους. Η οποία στην ουσία υποβαθμίζει την ποιότητα.

Τα δυο σκέλη αυτής της λογικής οδήγησαν εδώ και 18 χρόνια στην άλλη αντίληψη ότι η ποιότητα είναι προϊόν μόνο την προέλευσης. Στο βαθμό που οι προδιαγραφές σχεδόν όλων των ελληνικών ΠΟΠ-ΠΓΕ λαδιού δεν διαφέρουν, στα βασικά τους χαρακτηριστικά, από την παραγωγική πράξη των κοινών λαδιών καθιστώντας σχεδόν αδύνατη την ποιοτική διαφοροποίηση τους. Είναι μήπως τυχαίο ότι η εμπορία όλων των λαδιών γίνεται με την ανάμειξή τους κατά την παράδοση από τον παραγωγό ή το ελαιοτριβείο χωρίς την ποιοτική τους διαπίστωση; Σε πόσες προδιαγραφές προβλέπεται η ποιοτική διαπίστωση του προϊόντος πριν την πιστοποίησή του;

Εξ ου και ο χαρακτηρισμός της θέση των ευρωπαϊκών κανονισμών που επιτρέπουν στα κράτη μέλη να κατοχυρώσουν θεσμικά τον περιορισμό όλων των φάσεων επεξεργασίας πριν την εμπορία στα όρια της γεωγραφικής ζώνης παραγωγής « ως θεσμό που «εγκλωβίζει» τα αγροτικά προϊόντα παραπέμποντας σε παλιότερες εποχές.»

Άποψη ανησυχητική όταν την εκφράζει μια εθνική διεπαγγελματική οργάνωση αλλά δραματική όταν επί 18 ολόκληρα χρόνια οι διάφορες Κυβερνήσεις την εφάρμοσαν και κατοχύρωσαν νομικά.

Η φιλοσοφία των ευρωπαϊκών κανονισμών, όπως μαρτυρούν άπειρα ευρωπαϊκά ντοκουμέντα αλλά και τα προλεγόμενα των ίδιων των κανονισμών, είναι προϊόν ενός στρατηγικού μάρκετιν του ελαιοκομικού τομέα που δεν ταυτίζεται πάντα με το μάρκετιν των επιχειρήσεων του ιδιαίτερα των αποκλειστικά εμφιαλωτών και της εμπορίας (βλ. στρατηγική των μεγάλων αλυσίδων εμπορίας).

Αν μάρκετιν είναι ανάλυση των αναγκών του πελάτη με τελικό σκοπό να τις ικανοποιήσουμε, στο βαθμό που οι μεγάλοι δάσκαλοι του μάρκετιν φτάνουν να λένε ότι «δεν πουλάμε προϊόντα, πουλάμε λύσεις…»,

η φιλοσοφία της ΕΕ ξεκινά από την διαπίστωση ότι οι σημερινοί καταναλωτές επικεντρώνουν την προσοχή τους, από την μια όλο και περισσότερο, στην υιοθέτηση ενός στιλ ζωής που πριμοδοτεί την υγεία κι επομένως την ποιότητα των προϊόντων για την οποία ζητούν όλο και περισσότερο εγγυήσεις, κι από την άλλη στην αναβάθμιση του ηδονιστικού παράγοντα της διατροφής και της κουλτούρας. Το φαγητό γίνεται λιγότερο μέσο επίζησης και περισσότερο ηδονιστικής ικανοποίησης. Διαφοροποιείται μ’ άλλα λόγια η ζήτηση στην οποία πρέπει να προσαρμοστεί η προσφορά με όλο περισσότερες εγγυήσεις.

Από την άλλη η παγκοσμιοποίηση διευρύνει τον όγκο των καταναλωτών που δεν γνωρίζουν το ελαιόλαδο κι αλίμονο αν τους προσφέρουμε ένα προϊόν «εφάμιλλο» των σπορέλαιων.

Σ’ αυτό το πλαίσιο οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί τοποθετούν τον ρόλο των παραδοσιακών προϊόντων ελεγχόμενης προέλευσης ή μη που έχουν αποκτήσει καθιερωμένο όνομα στην συνείδηση των λαών Ιδιαίτερα αν τα προϊόντα παράγονται σε προβληματικές περιοχές. Περιοχές που απαιτούν υποστήριξη των τοπικών κοινωνιών.

Η παραγωγή των προϊόντων αυτών όμως, άλλο περισσότερο κι άλλο λιγότερο, για να υποστηρίξει και να διατηρήσει σταθερή την ποιότητα, απαιτεί μια διαδικασία, και παραγωγής και επεξεργασίας, πιο ακριβή. Το κόστος της οποίας πρέπει να αναγνωριστεί στους ενδιαφερομένους. Πχ η συλλογή του ελαιόκαρπου πρέπει να γίνει σε εκείνο το χρονικό διάστημα που εξασφαλίζει μια ανώτερη ποιότητα, η συλλογή στο χωράφι και η μεταφορά πρέπει να εξασφαλίζουν την ακεραιότητα του και την μη μόλυνσή του, το άλεσμα του ελαιόκαρπου μετά την συλλογή πρέπει να γίνεται σε χρόνο που να εξασφαλίζει την μη αλλοίωση του, κλπ

Προέρχεται απ’ αυτή την διαπίστωση ότι η επίτευξη αυτού του στόχου απαιτεί τον προστατευτισμό. Την προστασία της παραγωγής και της ονομασίας προέλευσης της οριοθετημένης γεωγραφικής ζώνης παραγωγής. Την προστασία της κοντής αγροτοβιομηχανικής αλυσίδας της γεωγραφικής ζώνης προέλευσης. Αλλά και μηχανισμούς ελέγχου αυστηρούς και αποτελεσματικούς για την προστασία των καταναλωτών.

Η προστασία αυτή, υπ αυτούς τους όρους, απαιτεί την αναγωγή της ονομασίας προέλευσης σε brand name (αν δεν είναι ήδη), σαν αναγνωρισμένη φίρμα που δεν είναι κάτι το αφηρημένο αλλά απτός πόρος,, πράγμα που ζητά για την επικοινωνία ένα λογότυπο. Επικοινωνία, η πραγματοποίηση της οποίας δεν μπορεί να ανατεθεί αποκλειστικά στα λογότυπα των χρηστών εμπορίας γιατί αυτό σημαίνει ξεπούλημα του brand name και οδηγεί αναπόφευκτα στη πτώση της αξιοπιστίας του. Να γιατί αυτό είναι πιο εύκολο να γίνει αποδεκτό από τις βιομηχανίες που έχουν το core business τους στην οριοθετημένη γεωγραφική ζώνη.

Η ζωή απόδειξε πως στα επιτυχημένα προϊόντα όπως η παρμιτζιάνα, το προσιούτο της Πάρμας με δισεκατομμύρια τζίρο ο λογότυπος της ονομασίας προέλευσης παντρεύεται χωρίς δυσκολία με τα σήματα των επιχειρήσεων παραγωγής , συσκευασίας και εμπορίας αλληλοενισχυόμενα. Πολλές απ αυτές τις επιχειρήσεις είναι μεγάλες και μερικές και πολυεθνικές.

Η επισήμανση της ευρωπαϊκής λειτουργού Μαριόν Ντελομπέλ στα θέματα του περιορισμού της τυποποίησης στην γεωγραφική ζώνη και του λογοτύπου, ζητώντας μας αν θέλομε να πούμε κάτι, επιβεβαιώνει την θετική αντίληψη της ΕΕ στα θέματα αυτά..

Την προστατευτική φιλοσοφία εξ’ άλλου ζητά και ίδια η ΕΔΟΕΕ, εις βάρος φυσικά των μεσσηνίων εμφιαλωτών, προτείνοντας την επέκταση του περιορισμού του δικαιώματος εμφιάλωσης στα εθνικά σύνορα. Κι αυτό γιατί οι ισχύουσες ελληνικές διατάξεις, κάτω απ’ το μένος του φιλελευθερισμού του 1993, έτσι όπως είναι διαρθρωμένες επιτρέπουν την εμφιάλωση και συσκευασία των προϊόντων ΠΟΠ-ΠΓΕ σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.

Αν στο φάκελο τροποποίησης των προδιαγραφών του λαδιού ΠΟΠ Καλαμάτα παρουσιάσουμε το αίτημα του περιορισμού της τυποποίησης στα εθνικά σύνορα, φανταστείτε τις αντιδράσεις των οργανώσεων των άλλων ευρωπαϊκών χωρών για το τρομερό ελληνικό άλμα: από τα ευρωπαϊκά σύνορα στα ελληνικά. Πχ. της διεπαγγελματικής που ελέγχει την παραγωγή της παρμιτζιάνας η οποία ζήτησε και η ΕΕ παραχώρησε τον περιορισμό της επεξεργασίας και τυποποίησης του τριμμένου τυριού στα όρια της γεωγραφικής ζώνης προέλευσης γιατί είναι ο μόνος τρόπος για να εξασφαλίσουμε στους καταναλωτές την μη χρήση μειγμάτων τυριών αντί παρμιζιάνας..

Τα νέα τεχνολογικά μέσα (τσιπ, κλπ) σήμανσης και ιχνηλασίας διαχειριζόμενα από κεντρικά όργανα ελέγχου σαν μέσα εγγύησης της ποιότητας και διακίνησης τα πιστεύουν μόνο οι έλληνες που πρωτεύουν στην διαφάνεια.

Όλα αυτά όμως δεν σημαίνουν ότι όλο το ελληνικό σύστημα ΠΟΠ-ΠΓΕ δεν χρειάζονται μια ριζική αλλαγή σαν πρώτο βήμα για μια πραγματική πολιτική της ποιότητας για όλα τα γεωργικά προϊόντα σαν τον κύριο μοχλό επίζησή τους μπρος στην παγκοσμιοποίηση.

Όσον αφορά τους στόχους και την αποτελεσματικότητα ενίσχυσης των προϊόντων προέλευσης εκ μέρους του μάρκετιν των επιχειρήσεων εμπορίας μιλά από μόνη της η αναρτημένη φωτογραφία (που δημοσιεύεται στο Δελίτο μας) πέντε προϊόντων (4 ΠΟΠ και ένα κοινό εξτραπαρθένο) που μια επιχείρηση εμπορίας συσκευάζει και πουλάει νόμιμα.

Καμία διαφοροποίηση της ετικέτας των προϊόντων (τολμηρή ανταγωνιστική προώθηση), συσκευασία σε πλαστικό μπουκάλι, ίδια τιμή και για τα τέσσερα ΠΟΠ και χαμηλότερη από εκείνη του εξτραπαρθένου συσκευασμένου σε ένα ωραιότατο γυάλινο μπουκάλι.

Οι παραγωγοί εξυπηρετήθηκαν και ζήσανε καλά κι εμείς καλύτερα…

Αυτά θα είναι τα αποτελέσματα της στρατηγικής μάρκετιν που θα ενισχύσει το ΥΠΑΑΤ στέλνοντας τον φάκελο τροποποίησης των προδιαγραφών του ΠΟ Καλαμάτα χωρίς τον περιορισμό της συσκευασίας και χωρίς λογότυπο που απαιτεί έναν εσωτερικό κανονισμό σχετικά με την ποιότητα των περιεκτών και την διαμόρφωση της ετικέτας.

www.elies-ladikalamatiano.gr 04.06-2011